Andy

Andy (hiszp. Los Andes, Cordillera de los Andes) są górami, znajdującymi się w Ameryce Południowej, na terenach: Argentyn, Chile, Peru, Ekwadoru, Kolumbii oraz Wenezueli. Najwyższymi szczytami są Aconcagua (6959 m n.p.m.), Ojos del Salado (6893 m n.p.m.) oraz Nevado Pissis (6882 m n.p.m.). Andy są szerokie na 200-300 km i rozpościerają się się wzdłuż Oceanu Spokojnego od zatoki Paria na północy po Ziemię Ognistą na południu, na przestrzeni ponad 9000 km, co sprawia, że jest to najdłuższy łańcuch górski na Ziemi. 

Północne stoki And porośnięte są wilgotnymi lasami równikowymi oraz równikowymi lasami górskimi, które w wyższych partiach zmieniają się w wilgotne łąki górskie oraz zarośla.  Środkowa część And charakteryzuje się formacjami pustynnymi i półpustynnymi (tzw. puna). Na południu z kolei stoki And pokryte są roślinnością podzwrotnikowa oraz lasami strefy umiarkowanej (z dużym udziałem notofagusa - południowego buka), przechodzące w wyższych miejscach w formacje krzewiaste i trawiaste. Z kolei południowy kraniec gór to tundra.

Charakterystyczne gatunki zwierząt w Andach: pudu, jagura, grzechotnik, wikunia, gwanako, lama oraz zagrożony wyginięciem kondor wielki, który zarazem jest symbolem And. Żyją tam także Szynszyle i Koszatniczki. 

Wypiętrzenie gór nastąpiło w czasie orogenezy alpejskiej. Zbudowane są bardzo różnorodnych materiałów: skał magmowych, osadowych i metamorficznych, z dużym udziałem młodych pokryw lawowych. Andy to również obszar aktywny sejsmicznie. Znajdują się tu najwyższe na świecie wulkany: w Andach Północnych (m in. Tolima 5215 m n.p.m., Antisana 5704 m n.p.m., Cotopaxi 5896 m n.p.m. — uważany za jeden z najbardziej aktywnych wulkanów Ziemi) oraz Andach Środkowych (m.in. Misti 5822 m n.p.m., Llullaillaco 6739 m n.p.m. —  jest najwyższym czynnym wulkanem na Ziemi).